Archiwum 2013


„CUPRUM” Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud 

Nr 4 (69) 2013

  

Tytuł:  Strategie dużych i małych przedsiębiorstw  w poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż rud miedzi

Autorzy:  Cezary Bachowski, Jan Kudełko

Strony: 5-19

Słowa kluczowe: innowacyjność, przewaga konkurencyjna, strategie firm górniczych, eksploracja, cykle koniunkturalne, korelacja 

Streszczenie: W dobie globalizacji  gospodarki  innowacyjność stanowi skuteczne narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej w walce o prymat na światowych rynkach zbytu. Współpraca przemysłu i nauki prowadzi do nowych rozwiązań w zakresie funkcjonalności, jakości produktu, sposobu jego wytwarzania i marketingowego dotarcia z nim do klienta. Gros klasyfikacji funkcjonujących w piśmiennictwie dzieli innowacje na cztery podstawowe grupy: organizacyjne, procesowe, produktowe i marketingowe. W odniesieniu do przemysłu trafnym wydaje się być podział na dwie grupy: innowacje kontynuacyjne (przyrostowe) oraz przerywające tok rozwoju (radykalne, przełomowe). Te dwa odmienne rodzaje innowacji są w różnym stopniu wykorzystywane przez duże i małe organizacje gospodarcze. Innowacje kontynuacyjne są typowe dla dużych koncernów przemysłowych, natomiast  przerywające tok rozwoju dla małych przedsiębiorstw. Prawidłowość ta znajduje również potwierdzenie w projektach surowcowych, już na etapie prospekcji i eksploracji. Autorzy artykułu skoncentrowali się na rynku metali nieżelaznych, ze szczególnym uwzględnieniem miedzi. Duże koncerny mineralne  typu major realizują swoje długofalowe strategie eksploracyjne bazując na innowacjach kontynuacyjnych i nie są podatne na ryzykowne zmiany w wypracowanych przez lata schematach funkcjonowania. Odmiennie działają małe przedsiębiorstwa typu junior zaangażowane w geologiczne prace poszukiwawcze, przejawiając swoją aktywność w rozwijaniu i wdrażaniu rozwiązań o charakterze innowacji przerywających tok rozwoju, licząc na szansę znalezienia lepszego i tańszego rozwiązania procesu produkcyjnego. Wiąże się to z odmienną dla tych dwóch głównych udziałowców rynku surowcowego dostępnością kapitału, szczególnie w fazach recesywnych cyklu koniunkturalnego światowej gospodarki.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


Tytuł: Ocena stateczności wyrobisk korytarzowych w rejonie szybu R-XI z wykorzystaniem sprężysto-plastycznego modelu górotworu i kryterium Coulomba-Mohra

Autorzy: Daniel Pawelus

Strony: 21-40

Słowa kluczowe: analiza numeryczna stateczności, kryterium Coulomba-Mohra, model sprężysto-plastyczny górotworu 

Streszczenie: Przedstawiono analizę numeryczną stateczności wyrobisk kopalnianych zabezpieczonych obudową kotwową, które zostały wykonane w polu wzmożonych naprężeń poziomych. Parametry skał określono za pomocą programu komputerowego RocLab 1.0. Obliczenia wykonano dla wyrobisk korytarzowych T,W-269 i N-1,2,3 zlokalizowanych w kopalni Rudna. Do szacowania wielkości wpływu naprężeń górotworu na wyrobiska kopalniane wykorzystano metodę elementów skończonych (MES) i program komputerowy Phase2 v. 8.0. W analizach zastosowano model sprężysto-plastyczny górotworu.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Zarządzanie procesowe jako naturalna konsekwencja metodologii Lean w przedsiębiorstwie wydobywczym  

Autorzy: Bartosz Butra, Łukasz Szwancyber

Strony: 41-55

Słowa kluczowe: zarządzanie procesowe, metodologia Lean, przemysł wydobywczy

Streszczenie:  W artykule scharakteryzowano Lean Management oraz zarządzanie procesowe w kontekście implementacji w przemyśle wydobywczym. Przedstawiono korzyści wdrożenia oraz ograniczenia towarzyszące implementacji. Prezentowane wyniki oraz wnioski zostały zweryfikowane w ramach realizowanego projektu „Adaptacja i implementacja metodologii Lean w kopalniach miedzi". Opisano logiczną konsekwencję przejścia od metodologii Lean do metodologii zarządzania procesowego wraz z zagadnieniami identyfikacji, definicji i opisu procesów produkcyjnych. Zaprezentowana idea zarządzania procesowego, korespondująca z podejściem Lean jest mapą drogową prowadzącą do doskonałości, zaś wdrożenie takiego podejścia w organizacji i przekonanie ludzi do utożsamiania się z taką koncepcją zarządzania wymaga nie tylko nakładów pracy, ale przede wszystkim czasu.

 

Tytuł: Aktywność sejsmiczna w strefach zuskokowanych i w sąsiedztwie dużych dyslokacji tektonicznych w oddziałach kopalń KGHM Polska Miedź S.A.

Autorzy: Andrzej Janowski, Maciej Olchawa, Mariusz Serafiński

Strony: 57-69

Słowa kluczowe: tąpania, aktywność sejsmiczna, uskok

Streszczenie: W artykule przedstawiono poziom aktywności sejsmicznej górotworu w kopalniach KGHM Polska Miedź S.A. w latach 1990¸2012. Na tym tle zaprezentowano aktywność sejsmiczną w polach eksploatowanych w 2012 roku lub w których eksploatację zakończono w roku 2011, charakteryzujących się dużym zaangażowaniem tektonicznym (strefy zuskokowane, sąsiedztwo dużych dyslokacji tektonicznych). Na podstawie doświadczeń eksploatacyjnych dokonano oceny zagrożenia sejsmicznego dla prowadzonej eksploatacji.   


Tytuł:  Zastosowanie elektronicznych systemów inicjacji ładunków MW w profilaktyce tąpaniowej w warunkach kopalń LGOM

Autorzy: Witold Pytel, Piotr Mertuszka, Bogusław Cenian

Strony: 71-81

Słowa kluczowe: technika strzałowa, zagrożenia geomechaniczne w kopalniach podziemnych

Streszczenie: W artykule przedstawiono zastosowanie zapalników elektronicznych w systemach inicjacji ładunków MW wykorzystywanych w profilaktyce tąpaniowej. W pierwszej części pracy zaprezentowane zostały dostępne obecnie na rynku systemy inicjacji elektronicznej, które mogą być zastosowane w podziemnych zakładach górniczych. W dalszej części dokonano przeglądu literatury dotyczącego modelowania postrzałowej fali sejsmicznej oraz inicjacji ładunku MW. 

 

Tytuł:  Ocena zasadności zmiany funkcji szybu L-VI kopalni „Lubin"

Autorzy: Jerzy Grzesiński, Sławomir Hanzel, Marek Marzec, Zbigniew Sadecki

Strony: 83-89

Słowa kluczowe: szyb, podszybie, zmiana funkcji szybu, ocena ekonomiczna 

Streszczenie: Analiza programów robót górniczych wykazuje, że w najbliższych latach coraz bardziej będzie wydłużała się droga dojazdu do miejsca pracy załogi oddziałów, zjeżdżających szybami L-VI i L-V (rejon LZ) kopalni „Lubin". Sytuacja taka spowodowana jest sczerpywaniem się zasobów złoża w części północno-zachodniej kopalni. W celu ograniczenia strat efektywnego czasu pracy zbadana jest możliwość rozszerzenia funkcji szybu L-VI z funkcji wentylacyjnej (szyb wdechowy) o funkcję zjazdową i materiałową. W artykule dokonano oceny ekonomicznej skutków zmiany funkcji szybu, na podstawie analizy efektywnych czasów pracy, wynikających z długości dróg dojazdu do pól eksploatacyjnych.

 

„CUPRUM” Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud 

 Nr 3 (68) 2013

        

Tytuł:  Absorpcja (wychwytywanie) niebezpiecznych pierwiastków z wód przemysłowych  (eng.)

Autorzy: Tomáš Schütz, Sergej  Strajňák

Strony: 5-16

Słowa kluczowe: ścieki przemysłowe, zanieczyszczenie wód, adsorbenty

Streszczenie: Zanieczyszczenie wody metalami ciężkimi przez odpadowe wody przemysłowe jest problemem środowiskowym na całym świecie. Metale ciężkie , na przykład kadm mogą pochodzić z różnych źródeł takich jak galwanotechnika, obróbka powierzchniowa metali, metalurgia, przemysł chemiczny. W przyrodzie kadm jest często powiązany ze sfalerytem (ZnS). To powiązanie jest spowodowane geochemicznym podobieństwem pomiędzy cynkiem i kadmem, które sprawia, że geologiczne rozdzielenie jest nieprawdopodobne. W rezultacie kadm jest głównie produktem ubocznym pochodzącym z przemysłu górniczego, hutniczego oraz rafinacji siarczkowych rud cynku a w mniejszym stopniu ołowiu oraz miedzi. Kadm jest rozpuszczalny w wodzie, reaguje z otaczającymi go pierwiastkami i przekształca się w różne związki chemiczne. Odkłada się w organizmach ryb oraz innych organizmach wodnych i roślinach. Zdrowie człowieka jest narażone na ryzyko spowodowane spożyciem zanieczyszczonej żywności i wody. Różne metale ciężkie mogą być obecne w ściekach z produkcji górniczej i przeróbki rud. Aby zmniejszyć negatywny wpływ działalności górniczej na ludzki organizm, procesy wychwytywania są korzystną alternatywną metodą oczyszczania w stosunku do innych metod, ponieważ są bardziej ekonomiczne i łatwo dostępne. Jako możliwe tanie adsorbenty bierze się tu pod uwagę niektóre materiały naturalne [1]. Bentonit jest jedną z najpopularniejszych skał ilastych o wyjątkowych właściwościach adsorpcyjnych. Możliwe jest zastosowanie bentonitu jako sorbentu bez żadnego przetworzenia lub w postaci zmodyfikowanej. Chemiczne modyfikacje są możliwie dzięki obecności cząstek wody na powierzchni i wymiennych kationów w przestrzeni międzywarstwowej montmorylonitu [5]. Te właściwości wyraźnie wskazują na zdolność sorpcji szkodliwych substancji zanieczyszczających z ewentualnego wycieku.


Tytuł: Jak można wykorzystać dziedzictwo górnicze? Wybrane przykłady z Europy  (eng.)

Autorzy: Marek W. Lorenc,  Małgorzata Janusz 

Strony: 17-32

Słowa kluczowe: dziedzictwo górnicze, dziedzictwo kulturowe, kopalnia, turystyka

Streszczenie: Rewitalizacja obiektów architektury poprzemysłowej umożliwia zachowanie ich dla przyszłych pokoleń, przywracając im pierwotne funkcje lub nadając nowe, co umożliwia dalsze użytkowanie tych zabytków. W tej grupie obiekty, które pozostały po przemyśle wydobywczym stanowią zasoby szczególne. Oprócz budynków, na grupę tę składają się specjalne konstrukcje wyciągowe, a także obiekty zakładów przeróbczych. Do grupy tej należą także konstrukcje podziemne. Program rewitalizacji obszarów poprzemysłowych po zakończeniu prac wydobywczych jest bardzo podobny we wszystkich krajach Europy. Przykłady dobrego zagospodarowania takich miejsc dla celów turystycznych można znaleźć w Wielkiej Brytanii. Kolejne działania prowadzące do wykorzystania obiektów górniczych dla celów edukacyjnych I turystycznych można też znaleźć m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Czechach i w Polsce. 

 

Tytuł: Ewolucja nadzoru górniczego na ziemiach polskich (eng.) 

Autorzy: Marek Tarabuła

Strony: 33-43

Słowa kluczowe: historia górnictwa, nadzór górniczy, urząd górniczy, zasada dyrekcyjna, system inspekcyjny

Streszczenie:  Artykuł prezentuje syntezę przemian historycznych, jakim podlegał na przestrzeni wieków nadzór górniczy na ziemiach polskich. Analiza tej ewolucji oparta jest na dostępnym pośrednio materiale źródłowym. Scharakteryzowano główne cechy nadzoru właścicielskiego w średniowiecznym górnictwie, przejście do systemu urzędów górniczych, główne założenia zasady dyrekcyjnej oraz specyfikę okresu PRL-u. Celem autora jest próba wyjaśnienia dlaczego ewolucja kształtu nadzoru górniczego przebiegała w ten, a nie inny sposób. Zasygnalizowano także możliwość pojawienia się nowego wzorca działania nadzoru górniczego.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Zwałowiska pogórnicze jako obiekty geoturystyczne na przykładzie Zagłębia Ruhry i Górnośląskiego Zagłębia Węglowego - waloryzacja i analiza porównawcza  (eng.)

Autorzy: Łukasz Gawor

Strony: 45-51

Słowa kluczowe: zwałowiska pogórnicze, waloryzacja, rekultywacja

Streszczenie: W artykule podjęta została próba waloryzacji zwałowisk pogórniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym i w Zagłębiu Ruhry. Koncepcja ta zawiera ocenę w oparciu o dwa kryteria: wartość merytoryczną oraz dostępność. Do badań wytypowano czterdzieści reprezentatywnych obiektów, kierując się powierzchnią zwałowisk, lokalizacją, zagospodarowaniem oraz złożonością problemów środowiskowych. Uzyskane rezultaty wskazują na wysoką ocenę zwałowisk zlokalizowanych w Zagłębiu Ruhry, co stanowi o efektywnej rekultywacji tych obiektów. Zwałowiska zlokalizowane na obszarze GZW są ocenione nisko, co wiąże się z niskim poziomem ich rekultywacji oraz zagospodarowania. Analizując wyniki waloryzacji, da się zauważyć istotność efektywnej rekultywacji zwałowisk wynikającej ze szczegółowych uregulowań prawnych. Nie bez znaczenia jest również, fakt iż antropogeniczne formy terenu takie jak zwałowiska pogórnicze są wykorzystywane do celów dydaktycznych, rekreacyjnych czy krajobrazowych.   


Tytuł:  Wpływ ochrony dziedzictwa geologicznego i georóżnorodności na projektowanie podziemnych tras turystycznych (eng.)

Autorzy: Tomasz Wieja, Janusz Chmura

Strony: 53-65

Słowa kluczowe: Podziemne Trasy Turystyczne (PTT), ochrona dziedzictwa geologicznego i georóżnorodności 

Streszczenie: Dziedzictwo geologiczne rozumiane jest najczęściej jako element przyrody nieożywionej o unikatowej wartości dla społeczeństwa. To stosunkowo nowe określenie nie posiada jednoznacznej i powszechnie akceptowanej definicji. W szerokim ujęciu dziedzictwo geologiczne to abiotyczna spuścizna natury, czyli to, co zawarte jest w atmosferze, hydrosferze oraz wszystkich strukturach Ziemi. Dziedzictwo geologiczne - te elementy przyrodniczej georóżnorodności, które mają istotną wartość dla ludzi, obejmującą badania naukowe, edukację, estetykę, inspirację, rozwój kulturowy oraz miejsca społecznie ważne. Istotną rolę w ochronie dziedzictwa geologicznego odgrywają podziemne trasy turystyczne. Podziemne trasy zawierają w swej strukturze funkcję: ochronną, naukową, edukacyjno-dydaktyczną i turystyczną.

 

Tytuł:  Geologiczne kartowanie podziemnych obiektów pogórniczych jako narzędzie do pozyskiwania danych geologicznych w Sudetach (eng.)

Autorzy: Paweł P. Zagożdżon, Katarzyna D. Zagożdżon

Strony: 67-76

Słowa kluczowe: kartowanie geologiczne, dziedzictwo górnicze, georóżnorodność, Sudety

Streszczenie: W artykule zaprezentowano wyniki geologicznego kartowania wybranych historycznych, podziemnych obiektów pogórniczych na obszarze Sudetów. Geologiczne kartowanie takich obiektów przedstawiono jako metodę służącą pozyskiwaniu bardzo precyzyjnych danych geologicznych. Uzyskiwane podczas takich prac wyniki są elementem opisu georóżnorodności i dziedzictwa górniczego, a także służą ochronie tych wartości. Zagadnienie ukazano na przykładzie czterech wybranych obiektów: Sztolni Górnej w Kowarach (pole górnicze kopalni „Wolność"), sztolni Gertruda w Złotym Stoku, małej sztolni po eksploatacji marmuru w Janowicach Wielkich obraz obiektu Osówka (fragmentu poniemieckiego kompleksu wojskowego „Riese").

 

Tytuł:  Możliwości wykorzystania obiektów pogórniczych w Bystrzycy Górnej na Dolnym Śląsku dla celów turystyki (eng.)

Autorzy: Maciej Madziarz

Strony: 77-84

Słowa kluczowe: obiekty pogórnicze, geoturystyka

Streszczenie: Artykuł prezentuje historię i pozostałości dawnych robót górniczych w okolicach Bystrzycy Górnej w Górach Sowich. Przedstawiono 500 lat historii poszukiwań i eksploatacji zlokalizowanego tam złoża polimetalicznego. W oparciu o wyniki kwerendy archiwalnej oraz przeprowadzonych na obszarze dawnych robót prac badawczo-inwentaryzacyjnych zlokalizowano poszczególne zespoły historycznych wyrobisk, znane w literaturze przedmiotu pod różnymi nazwami. Przedstawiono możliwości wykorzystania pozostałości dawnych robót górniczych jako atrakcji turystycznej.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł:  Wykorzystanie cyklu ewolucji obszaru turystycznego TALC w planowaniu i zarządzaniu projektem geoturystycznym (eng.)

Autorzy: Malwina Kobylańska

Strony: 85-92

Słowa kluczowe: projekt geoturystyczny, turystyka poprzemysłowa, cykl ewolucji obszaru turystycznego TALC, model Butlera

Streszczenie: Projekty związane z zagospodarowaniem obiektów dziedzictwa geologicznego i górniczego na cele geoturystyki i turystyki przemysłowej należy traktować jako standardowe projekty inwestycyjne. Jednocześnie przedsięwzięcia o tym charakterze są również projektami turystycznymi, związanymi z kreowaniem produktu turystycznego i jego promocją oraz rozwojem celem przyciągnięcia dużej liczby odwiedzających. W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania cyklu ewolucji obszaru turystycznego (Tourism Area Life Cycle TALC), opracowanego przez R.W. Butlera, do planowania i zarządzania przedsięwzięciem geoturystycznym w dłuższej perspektywie czasu.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


"CUPRUM" Czasopismo Naukowo Techniczne Górnictwa Rud

Nr 2 (67) /2013

 

Tytuł: Wpływ ciepła hydratacji betonu na procesy termiczne zachodzące w strefie kontaktowej z płaszczem mrożeniowym

Autorzy: Sławomir Fabich, Sławomir Świtoń

Strony: 5-12

Słowa kluczowe: mrożenie górotworu, głębienie szybów, ciepło hydratacji

Streszczenie: Przedstawiono analizę wpływu ciepła hydratacji betonu na procesy termiczne zachodzące w strefie kontaktowej płaszcza mrożeniowego z wykonywaną w warunkach zamrożonego górotworu obudową szybową. Ilość ciepła emitowana w procesie wiązania betonu może mieć kluczowe znaczenie dla stanu zamrożenia ociosów, co bezpośrednio może przełożyć się na bezpieczeństwo podczas głębienia szybu. Analiza ta została wykonana z zastosowaniem metody elementów skończonych. Do obliczeń posłużono się rzeczywistymi wartościami parametrów termicznych skał oraz betonu. W wyniku analizy uzyskano informacje odnośnie dynamiki zmian temperatury strefy kontaktowej, a w szczególności określono czas, po którym nastąpi powtórne jej zamrożenie. 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


Tytuł: Ocena projektów górniczych i surowcowych w perspektywach inwestora i jego otoczenia

Autorzy: Jan Kudełko, Konrad Wanielista

Strony: 13-35

Słowa kluczowe: projekty górnicze, projekty surowcowe, metody oceny projektów

Streszczenie: Projekty górnicze i surowcowe można oceniać w wąskim zakresie badając ich wynik ekonomiczny w zależności od zmiennych wewnętrznych oraz przyjmując jako parametry modelu dane zewnętrzne. Bardziej obiektywne i prawdopodobne wyniki otrzymuje się poszerzając analizę projektu o perspektywę inwestora i otoczenia. W perspektywie inwestora bada się możliwości realizacji projektu w ujęciu finansowym i kompetencyjnym. W perspektywie otoczenia analizuje się pozycjonowanie projektu w sektorze i rynku wraz z jego potencjalną pozycją konkurencyjną z punktu widzenia jego lokalizacji, infrastruktury technicznej, ekonomicznej oraz sytuacji politycznej, gospodarczej, społecznej i środowiskowej.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Budowa bazy danych graficznych i opisowych do trójwymiarowego modelu kopalni i pokładów węgla w środowisku ArcGIS 

Autorzy: Joanna Świtoń

Strony: 37-48

Słowa kluczowe: GIS, górnictwo podziemne, budowa numerycznej bazy danych, modelowanie 3D

Streszczenie:  Systemy informacji geograficznej (GIS) z powodzeniem wykorzystywane są w branży górniczej. Zarówno kopalnie podziemne, jaki i odkrywkowe coraz częściej korzystają z narzędzi geoinformatycznych. Numeryczne bazy danych pozwalają gromadzić i zarządzać danymi przestrzennymi pozyskanymi w kolejnych etapach działalności górniczej. Opracowana baza danych graficznych i opisowych do modelu złoża węgla kamiennego i fragmentu dawnej kopalni Thorez w Wałbrzyskim Zagłębiu Węglowym stanowi doskonałą podstawę do prowadzenia analiz przestrzennych, zarówno w przestrzeni 2D, jak i 3D. Budowę geobazy przeprowadzono przy użyciu oprogramowania ArcGIS w wersji 9.3.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Projekt PROMINE - od baz danych do modeli geologicznych 

Autorzy: Jacek Pyra, Agata Zielińska, Marcin Paterek, Mateusz Niedbał

Strony: 49-60

Słowa kluczowe: złoża miedzi, modele geologiczne, potencjał zasobów mineralnych, 7 Program Ramowy 

Streszczenie: Europejski projekt PROMINE obejmuje szereg powiązanych ze sobą pakietów tematycznych dotyczących istniejących złóż i obszarów o potencjale złożowym wraz z ich modelami cyfrowymi oraz możliwościami uzyskania nowych produktów z rud metali. Omówione w artykule pakiety obejmują opracowanie baz danych geologiczno-złożowych oraz, w najbardziej perspektywicznych obszarach, modeli cyfrowych złóż. Dzięki temu możliwe stanie się uzyskanie informacji o potencjalnych zasobach metali krytycznych dla gospodarki europejskiej i produkcji nowych materiałów. Udział w projekcie wielu uczestników europejskich umożliwi powstanie wiarygodnej bazy informacji geologiczno-złożowych, jak również stanie się podstawą przyjęcia przez Wspólnotę Europejską właściwej strategii w tym obszarze działań. W artykule zaprezentowano wyniki prac dla polskiej części pakietów WP1 i WP2 obejmujących stworzenie baz danych złóż i koncentracji antropogenicznych (obiektów unie-szkodliwiana odpadów wydobywczych po przeróbce rud metali stanowiących potencjalne złoża surowców) oraz konstrukcji modelu cyfrowego złoża rud miedzi i surowców towarzyszących niecki północnosudeckiej i antykliny Mulkwitz oraz części monokliny przedsudeckiej. Omówiono zastosowane techniki i powiązania między pakietami tematycznymi, jak również rezultaty wykorzystanego modelowania przestrzennego złoża. 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł:  Ocena systemu eksploatacji w kierunku zrobów i stref upodatnionych w O/ZG Rudna

Autorzy: Piotr Mertuszka

Strony: 61-73

Słowa kluczowe: systemy komorowo-filarowe, zjawiska dynamiczne

Streszczenie: Przedstawiono uwarunkowania prowadzenia eksploatacji w kierunku zrobów i stref upodatnionych oraz opisano dwa charakterystyczne przypadki, w których prowadzono przedmiotową eksploatację. Przeanalizowano dane dotyczące geologii, sytuacji górniczej, przejawów ciśnienia górotworu, w tych oddziałach w okresach prowadzenia robót w kierunku calizny i w kierunku zrobów.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud

Nr 1 (66) / 2013

 

Tytuł: Próba zdefiniowania obszarów akumulacji energii w górotworze na podstawie lokalizacji ognisk wstrząsów sejsmicznych

Autorzy: Jan Drzewiecki

Strony: 5-15

Słowa kluczowe: eksploatacja miedzi, wstrząsy sejsmiczne, obszary akumulacji  energii

Streszczenie: Położenie ognisk wysokoenergetycznych wstrząsów sejsmicznych oraz towarzyszących im tzw. for i after shock-ów wskazują, że obszar, w którym następuje przywrócenie równowagi energetycznej wielokrotnie przekracza obszar prowadzonej eksploatacji. Ilość zarejestrowanych w krótkim czasie wstrząsów sejsmicznych, a szczególnie lokalizacja ich ognisk, wskazują obszar masywu skalnego biorącego udział w procesach odkształceniowo-zniszczeniowych indukowanych działalnością górniczą. Przeanalizowano położenie ognisk wysokoenergetycznych wstrząsów sejsmicznych oraz towarzyszących im tzw. for i after shock-ów dla określenia obszaru akumulowania energii. Powierzchniowo obszar ten znacznie przekracza rozmiary obszaru prowadzonych robót górniczych. Innymi słowy obszar naruszenia równowagi górotworu nie należy odnosić jedynie do prowadzonej eksploatacji, a do obszaru znacznie większego. Analiza lokalizacji szybko po sobie następujących zjawisk sejsmicznych jest wskazówką dla prognozy wysokoenergetycznych wstrząsów sejsmicznych. Lokalizacja fragmentów górotworu, w których dochodzi do krótkim czasie do serii wstrząsów sejsmicznych, w stosunku do miejsca prowadzonych robót górniczych, może być wskazówką dla prognozy lokalizacji ognisk wysokoenergetycznych wstrząsów sejsmicznych.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


Tytuł: Geofizyczne badania stanu górotworu w świetle nowych uregulowań prawnych dotyczących geofizyków górniczych

Autorzy: Adam Mirek, Krzysztof Oset

Strony: 17-31

Słowa kluczowe: górnictwo, geofizyka, badania stanu zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami, uregulowania prawne

Streszczenie: W artykule, na tle charakterystyki poziomu zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w górnictwie polskim, zaprezentowano krótki przegląd geofizycznych metod oceny stanu tych zagrożeń, w świetle nowej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, która weszła w życie z dniem 1.01.2012 r. oraz wydanych dotychczas, na podstawie zawartych w niej delegacji, aktów wykonawczych, a także propozycji uregulowań rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych. Podkreślono zwiększenie zakresu zadań i odpowiedzialności geofizyków górniczych w całości procesu oceny stanu zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych. 

 

Tytuł: Zwalczanie skutków zawałów skał oraz działania mające na celu zmniejszenie ilości zawałów i wypadków w kopalni „Polkowice-Sieroszowice" 

Autorzy: Czesław Matusz, Krzysztof Szczerbiński

Strony: 33-44

Słowa kluczowe: profilaktyka, zawały, systemy komorowo-filarowe

Streszczenie: W ZG „Polkowice-Sieroszowice" stosowany jest wielostopniowy system przeciwdziałania zawałom stropu na etapach doboru obudowy, prowadzenia eksploatacji oraz likwidacji wyrobisk. Jednym z najskuteczniejszych sposobów zapewnienia bezpieczeństwa są kontrole stateczności stropu dokonywane przez osoby dozoru ruchu, na których podstawie podejmuje się decyzje o działaniach profilaktycznych: wzmocnienie, przebudowa, wyłączenie z ruchu. W systemach komorowo-filarowych utrzymywanie stateczności wszystkich wyrobisk eksploatacyjnych za „wszelką cenę", jest nieuzasadnione ekonomicznie i nie powoduje wzrostu bezpieczeństwa dla załogi. 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Eksploatacja złoża o dużym nachyleniu w warunkach pola XV/3 O/ZG „RUDNA" 

Autorzy: Arkadiusz Anderko, Rafał Dębkowski, Marek Jasak, Marcin Szpak

Strony: 45-53

Słowa kluczowe: geologia, górnictwo, eksploatacja złoża

Streszczenie: Przedstawiono ocenę możliwości prowadzenia robót górniczych w polu XV/3, w oparciu o zasady komorowo-filarowego systemu eksploatacji z upodatnieniem złoża i dodatkową ochroną stropu (R-UO), w rejonie występowania synkliny o dużym nachyleniu złoża. Dla tych warunków przedstawiono również uwarunkowania dotyczące możliwości stosowania obudowy kotwowej. Na tle warunków geologiczno-górniczych, występujących w rejonie pola XV/3, w tym przebiegu dotychczasowej eksploatacji złoża w polu, przedstawiono wyniki badań zachowania się górotworu, odnoszące się do fazy rozcinki złoża oraz rozwiniętej fazy eksploatacji z zastosowaniem zmodyfikowanego systemu R-UO.


Tytuł: Porównanie nośności odrzwi z wybranych kształtowników walcowanych z różnych gatunków stali

Autorzy: Marek Rotkegel, Marek Grodzicki

Strony: 55-65

Słowa kluczowe: odrzwia obudowy, kształtowniki, wytrzymałość

Streszczenie: Warunki geologiczno-górnicze w podziemnych kopalniach węgla kamiennego ulegają stopniowemu pogorszeniu. Wynika to przede wszystkim z eksploatacji prowadzonej na coraz większej głębokości, występowania zaszłości eksploatacyjnych - krawędzi czy też resztek. Jednocześnie, postępująca mechanizacja górnictwa wymusza coraz większe gabaryty wyrobiska i obudowy. Skutkuje to dalszym zwiększeniem obciążeń działających na obudowę, a także zmniejszeniem nośności poszczególnych odrzwi. Stan ten powoduje, że wcześniej stosowane odrzwia w obecnej sytuacji nie są wstanie spełniać w zadawalającym stopniu zadań stawianych obudowie. Konieczne jest zatem stosowanie odrzwi o wysokich parametrach podpornościowych, które pozwolą na zachowanie stateczności wyrobiska [7]. Sytuacja ta dotyczy nie tylko polskich kopalń. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań stanowiskowych i modelowych odrzwi stosowanych w kopalniach ukraińskich. W analizach porównano parametry podpornościowe odrzwi wykonanych z kształtownika СВП 33 ze stali Ст5пс z parametrami ich odpowiedników z kształtownika V36 ze stali S480W i S550W. Nośności poszczególnych wariantów odrzwi uzyskano na drodze badań laboratoryjnych oraz analiz numerycznych, prowadzonych metodą elementów skończonych.

 

Tytuł: Zmiany właściwości mechanicznych i termicznych skał podczas procesu podziemnego zgazowania węgla

Autorzy: Piotr Małkowski, Krzysztof Skrzypkowski

Strony: 67-80

Słowa kluczowe: parametry fizyczne skał, wysoka temperatura, podziemne zgazowanie węgla

Streszczenie: W artykule zaprezentowano wybrane wyniki badań właściwości mechanicznych oraz termicznych skał w aspekcie procesu podziemnego zgazowania węgla. W tym celu próbki skał karbońskich z kopalni „Wieczorek", gdzie planowany jest eksperyment, zostały wyprażone w temperaturach 300°C, 600°C oraz 1000°C, które są charakterystyczne dla strefy utleniania, redukcji oraz pirolizy przy eksploatacji węgla metodą podziemnego zgazowania. Wpływ temperatury na badane skały uwidacznia się zmianami makroskopowymi, a w efekcie także zmianami bardzo wielu parametrów fizycznych, których wybrane wielkości zaprezentowano w artykule. Badanymi wielkościami były między innymi: wytrzymałość na ściskanie, moduł Younga, współczynnik przewodzenia ciepła oraz pojemność cieplna. Wyniki badań zaprezentowano w formie porównania właściwości próbek skał przed i po wyprażeniu w podanych wyżej temperaturach. Na podstawie analizy wyników badań laboratoryjnych oraz literaturowych odnośnie wpływu temperatury na skały, autorzy wykazali graniczne temperatury, dla których następuje istotna zmiana właściwości skał. Otrzymane w trakcie badań termogramy dały także możliwość oceny zakresu temperatur, dla których następują największe zmiany strukturalne. Zaprezentowane wyniki badań zostały opracowane w ramach Zadania Badawczego nr 3 pt.: „Opracowanie technologii zgazowania węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i energii elektrycznej", które finansowane jest przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii".

 

Tytuł: Wpływ zaburzeń tektonicznych na przebieg deformacji masywu skalnego w obrębie eksploatowanego pola

Autorzy: Wiesław Grzebyk, Lech Stolecki

Strony: 81-86

Słowa kluczowe: deformacja górotworu, procesy termodynamiczne, wstrząsy sejsmiczne 

Streszczenie: Na przykładzie eksploatacji prowadzonej w polu G-3/4 kopalni Rudna przedstawiono oddziaływanie strefy tektonicznej na przebieg deformacji górotworu w tym polu. Odpowiednie obserwacje obiektowe realizowano z wykorzystaniem termodynamicznej metody pomiarowej umożliwiającej określenie i ocenę zmian objętościowych masywu skalnego. Otrzymana z pomiarów, termodynamiczna krzywa deformacji masywu skalnego (TCD) pozwoliła na uzyskanie pełnej charakterystyki deformacyjnej górotworu na etapie ujawniania się wpływu nieciągłości tektonicznej, jak również reakcji górotworu po wystąpieniu zjawiska dynamicznego na tej nieciągłości.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Parametry wytrzymałościowe gruntów spoistych z rejonu Ostrowa Wielkopolskiego zaburzonych glacitektonicznie - nowe możliwości i problemy interpretacyjne

Autorzy: Katarzyna Pawlak, Krzysztof Chudy

Strony: 87-99

Słowa kluczowe: wytrzymałość na ścinanie, zaburzenia glacitektoniczne, grunty  spoiste, normy, stopień plastyczności, sondowania SLVT i ITB - ZW

Streszczenie: W pracy przedstawiono wyniki laboratoryjnych i polowych badań wytrzymałości gruntów spoistych na ścinanie z rejonu Ostrowa Wielkopolskiego, zaburzonych glacitektonicznie. Rezultaty badań podkreślają, że oprócz stopnia plastyczności, grupy konsolidacji, genezy gruntu spoistego równie ważna jest geomorfologia i tektonika, czyli przeszłość geologiczna. Sugeruje to, że takie odgórne przyjmowanie parametrów wytrzymałościowych, odczytanych na podstawie nomogramów, nie powinno w ogóle mieć miejsca na tego typu „skomplikowanych" terenach. Obserwacje oraz analizy potwierdziły, że mineralne grunty spoiste z rejonu Ostrowa Wielkopolskiego są wyjątkowo złożonym materiałem gruntowym. Grunty te charakteryzuje stosunkowo mała wytrzymałość na ścinanie przy dużym stopniu diagenezy i niewielka wilgotność naturalna, a rzeczywiste parametry wytrzymałościowe są niższe w stosunku do tych, co podaje norma. 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania 


Tytuł: Zastosowanie metody obserwacyjnej przy bezpiecznym wznoszeniu budowli geotechnicznych na przykładzie Obiektu Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych Żelazny Most

Autorzy: Daniel Romaniuk, Paweł Sorbjan, Paweł Stefanek

Strony: 101-111

Słowa kluczowe: metoda obserwacyjna, monitoring, OUOW Żelazny Most

Streszczenie: Metoda obserwacyjna (ang. Observational Method) w geotechnice została wprowadzona przez Terzaghiego i Pecka [5] w połowie XX w. Od tego czasu jest stosowana przy projektowaniu i wznoszeniu budowli geotechnicznych. Jest to ciągły proces integrujący wiele elementów z zakresu projektowania i budowy. Metoda obserwacyjna opiera się na gromadzeniu i analizie danych uzyskanych z ciągłego monitoringu, badań terenowych i laboratoryjnych oraz modelowania numerycznego. Uzyskiwane na bieżąco informacje pozwalają ocenić parametry geotechniczne i aktualne warunki, zarówno samej budowli, jak i jej podłoża. W związku z tym możliwa jest szybka reakcja na zachodzące zmiany, a tym samym korekta rozwiązań projektowych, co ważne, na etapie trwania samej budowy. Miejsce metody obserwacyjnej w praktyce inżynierskiej, potwierdza włączenie jej założeń do wytycznych zawartych w Eurokodzie 7 [1]. W Polsce przykładem wykorzystania metody obserwacyjnej jest Obiekt Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych (w skrócie OUOW) Żelazny Most, którego eksploatacja trwa nieprzerwanie od 35 lat. Niniejszy artykuł ma za zadanie przybliżyć zasady działania metody obserwacyjnej w przypadku zapewnienia stateczności obwałowań OUOW Żelazny Most.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania


Tytuł: Koncepcja przebudowy i wyposażenia szybu „Paderewski" w Kopalni Soli „Wieliczka"

Autorzy: Kajetan d'Obyrn, Jarosław Chwałek, Jan Kucharz, Sławomir Fabich, Bogdan Kokot

Strony: 113-121

Słowa kluczowe: szyby, wloty do szybów, podszybia, przebudowa

Streszczenie: W referacie przedstawiono historię dziewiętnastowiecznego szybu funkcjonującego w Kopalni Soli „Wieliczka" - projekt koncepcyjny przebudowy szybu, podszybia oraz wyposażenie szybu w urządzenia docelowe.


 

MPP_2016 Laur Innowacyjności 2015 DGC Medal Polskiej Przedsiebiorczości 2014 Certyfikat Dynamiczna Firma Gazela Biznesu 2012 AAA Gazele Biznesu Pollab Logo 4 Stowarzyszenie KLUB POLSKIE FORUM ISO 14000 POLSKIE FORUM ISO 9000 PCA

© Copyright 2010 by KGHM Cuprum Centrum Badawczo- Rozwojowe

KGHM CUPRUM sp. z o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe
ul. Generała Władysława Sikorskiego 2-8
53-659 Wrocław
tel. 071/781-22-01
fax. 071/344-35-36
e-mail: kghm@cuprum.wroc.pl