Archiwum 2009-2011

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud 

Nr 4 (61) /2011

 

Tytuł: Ocena zagrożenia tąpaniami i profilaktyka tąpaniowa w polskich kopalniach miedzi (eng.)

Autorzy: prof. dr hab. inż. Jan Butra, dr hab. inż. Jan Kudełko 

Strony: 5-20

Słowa kluczowe: tąpania, zagrożenie geologiczne, górnictwo miedzi, ocena ryzyka, profilaktyka tąpaniowa

Streszczenie: Długotrwała eksploatacja złoża miedzi na obszarze LGOM pozwoliła na uzyskanie  znaczącego doświadczenia odnośnie wpływów warunków geologiczno-górniczych na zagrożenie sejsmicznie i tąpaniowe. W oparciu o zgromadzone dane, opracowane zostały metody zapobiegania tąpaniom dla podziemnych kopalń miedzi. Metody oceny zagrożenia tąpaniami, jak również metody kontroli tąpań stanowią system zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania tąpaniom, które ze względu na swój charakter i miejsce w procesie wydobycia dzielimy na pasywne i aktywne. Aktywne metody zapobiegania tąpaniom polegają na likwidacji naprężeń w obszarach ich koncentracji poprzez kontrolowane prowokowanie wstrząsów  i tąpnięć górotworu przy wykorzystaniu robót strzałowych (grupowe strzelania urabiające, strzelania odprężające w górotworze i w filarach zdolnych do akumulacji naprężeń oraz w spągu i w stropie wyrobisk). Strzelania grupowe jako podstawowa metoda są bardzo skuteczne w warunkach kopalń miedzi. Prowokowanie zjawisk dynamicznych pozwala na kontrolowanie czasu i miejsca ich wystąpienia. W polskich kopalniach miedzi wszystkie roboty strzałowe wykonywane są pod nieobecność pracowników w rejonie eksploatacji. Dzienna ilość zarejestrowanych silnych zjawisk sejsmicznych oraz ilość uwolnionej przy tym energii potwierdzają celowość stosowania tego sposobu zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania zagrożeniu tąpaniowemu opracowane w ciągu 40 lat eksploatacji złoża miedzi są opłacalne ekonomicznie i zapewniają odpowiednią skuteczność w warunkach wysokiego poziomu zagrożenia tąpaniami. 

Pełna wersja artykułu (wersja eng.) - plik do pobrania

Tytuł: Uwarunkowania prawne i środowiskowe dotyczące stosowania czynników chłodniczych w klimatyzacji w górnictwie

Autorzy: dr inż. Sławomir Gajosiński, mgr inż. Magdalena Jankowska-Groch

Strony: 21-32

Słowa kluczowe: klimatyzacja, czynniki chłodnicze, regulacje prawne

Streszczenie: W artykule przedstawiono klasyfikację czynników chłodniczych ze względu na budowę chemiczną oraz stopień oddziaływania na środowisko. Scharakteryzowano własności czynników stosowanych w górniczych urządzeniach chłodniczych. Zaprezentowano regulacje prawne związane z wykorzystaniem różnych rodzajów czynników, zarówno w nowych instalacjach, jak i podczas serwisowania istniejących urządzeń. Regulacje prawne wynikają generalnie z oddziaływania czynników na środowisko: degradacji warstwy ozonowej i wywoływania efektu cieplarnianego. Przedstawiono aktualne tendencje dotyczące stosowania nowych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości ich wykorzystania w górniczych urządzeniach chłodniczych.

 

Tytuł: Ocena i poprawa stateczności podziemnych wyrobisk górniczych z uwzględnieniem wpływu naprężeń poziomych

Autorzy: dr  inż. Daniel Pawelus, prof. dr hab. inż. Jan Butra

Strony: 33-48

Słowa kluczowe: wzmożone naprężenia poziome, stateczność wyrobisk górniczych, metody poprawy stateczności

Streszczenie: Przedstawiono problematykę wpływu wzmożonych naprężeń pierwotnych na stateczność wyrobisk górniczych. Opisano stosowane w górnictwie polskim i światowym sposoby poprawy stateczności wyrobisk kopalnianych, wykonywanych w polu wzmożonych naprężeń poziomych. 

 

Tytuł: „Śląska Sztolnia Szczęśliwa" w Gierczynie - materialne świadectwo problemów technicznych XVIII wiecznego górnictwa rud i zabytek techniki wymagający ochrony

Autor: dr inż. Maciej Madziarz

Strony: 49-70

Słowa kluczowe: historia górnictwa, górnictwo rud, odwadnianie kopalń

Streszczenie: Przedstawiono historię i zachowane pozostałości nieukończonej głębokiej sztolni odwadniającej kopalnię rud cyny „Hundsrücken" w Gierczynie, na tle rozwoju dawnych robót górniczych w tym rejonie. Poruszono zagadnienia dotyczące podstawowej roli i znaczenia sztolni w dawnym górnictwie, problematyki ich budowy oraz występowania reliktów dawnych wyrobisk na współczesnym terytorium Polski.

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania 


"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud
Nr 3 (60) /2011

Tytuł: Wytrzymałość spągu uwarstwionego obciążonego pod filarem (eng.)

Autorzy: dr hab. inż. Witold Pytel, mgr Bogumiła Pałac-Walko 

Strony: 5-14

Słowa kluczowe: słaba warstwa spągowa, opór graniczny podłoża, metoda różnic skończonych

Streszczenie: W artykule przedstawiono uproszczoną metodę szacowania nośności uwarstwionego spągu, dla warunków eksploatacji metodą filarowo-komorową. Model fizyczny zagadnienia opisuje przypadek prostokątnego, sztywnego filara o wymiarach B×L spoczywającego na dwuwarstwowym układzie spągu bezpośredniego, ze słabszą warstwą położoną wyżej o grubości H, zalegającą nad mocniejszą warstwą skalną o nieskończonej miąższości. Przyjęto, że nośność podłoża może być analizowana jako przypadek fundamentu bezpośredniego poprzez ogólne równanie nośności zaproponowane przez Brincha Hansena, z zachowaniem odpowiedniego kształtu, nachylenia oraz współczynnika zagłębienia. Przegląd dostępnych matematycznych analiz stosowanych dla opisanego problemu wskazuje, że skończona miąższość słabszej warstwy powoduje wzrost/spadek wartości nośności, w porównaniu z warunkami panującymi w górotworze jednorodnym. Proponowane podejście rozwiązania problemu zostało zweryfikowane przy zastosowaniu metod numerycznych wykorzystujących metodę różnic skończonych (FLAC3D).

 

Pełna wersja artykułu (wersja eng.) - plik do pobrania

 

Tytuł: Prognoza warunków klimatycznych w wyrobiskach w złożu soli dla wariantów połączeń z szybami SG i SW-4

Autorzy: mgr inż. Tadeusz Nieśpiałowski, mgr inż. Krzysztof Soroko, dr inż. Sebastian Gola, dr inż. Sławomir Gajosiński, mgr inż. Maciej Nowysz

Strony: 15-28

Słowa kluczowe: warunki klimatyczne, bezpieczeństwo, wyrobiska solne, rozcinka złoża

Streszczenie: Kopalnia oprócz robót górniczych prowadzonych w złożu rudy miedzi, wykonuje górnicze roboty przygotowawcze w złożu soli. Wyrobiska w złożu soli prowadzone będą w kierunku szybów SG-1 i SG-2, a następnie w kierunku obecnie drążonego szybu SW-4. Wykonanie tych wyrobisk ma zapewnić doprowadzanie i odprowadzanie strumieni objętości powietrza między poszczególnymi rejonami kopalni. Jednakże ze względu na znaczne długości projektowanych wyrobisk solnych, na ich wykonanie będzie miał wpływ stan zagrożenia klimatycznego. W artykule przeanalizowano warianty uzyskania dobić wyrobiskami solnymi do wymienionych szybów w aspekcie zapewnienia odpowiednich warunków klimatycznych. Dla zaprojektowanych wyrobisk solnych przeprowadzono prognozę temperatury suchej i wilgotnej wykorzystując dwie metody analityczne: metodę Vossa i metodę opartą na średnich gęstościach strumieni ciepła. Otrzymane z prognoz wyniki temperatur porównano z wynikami pomiarów z przeprowadzonymi na dole kopalni.

 

Tytuł: Badania rozkładów parametrów drgań generowanych wstrząsami górniczymi w kopalniach LGOM

Autor: dr  inż. Lech Stolecki

Strony: 29-37

Słowa kluczowe: wstrząsy górnicze, oddziaływania dynamiczne drgań

Streszczenie: W artykule zaprezentowano badania dotyczące zależności pomiędzy poziomem oddziaływań wstrząsów górniczych na powierzchni terenu i danymi sejsmicznymi określonych dla analizowanych zjawisk. W tym celu analizowano różnicę w poziomach rejestracji przyspieszenia i prędkości drgań odnotowanych na powierzchni terenu dla zjawisk o zbliżonych energiach sejsmicznych zlokalizowanych w tym samym polu eksploatacyjnym. W zrealizowanych analizach porównawczych uwzględniono budowę geologiczną górotworu, zaburzenia tektoniczne w rejonie epicentrum wstrząsu oraz warunki górnicze i systemy prowadzonej eksploatacji.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania 

Tytuł: Badania i analiza porównawcza dwóch systemów sterowania i obsługi stanowiska przeładowczego rudy miedzi

Autorzy: dr inż. Leszek Ziętkowski, dr inż. Janusz Młynarczyk, mgr inż. Paweł Stefaniak

Strony: 39-49

Słowa kluczowe: górnictwo rud miedzi, odstawa urobku

Streszczenie: Artykuł przedstawia badania oraz analizę możliwości sterowania zdalnego punktem przeładowczym wyposażonym w kratę przesypową oraz urządzenie do rozbijania brył. Ponadto przeanalizowano stany awaryjne mogące zaistnieć na ww. stanowisku oraz sposoby ich rozwiązywania. Badania były prowadzone na pilotowym stanowisku przeładowczym znajdującym się w O/ZG Polkowice-Sieroszowice.

 

Tytuł: Wykorzystanie odpadów z działalności górniczej jako substytutów surowców mineralnych

Autorzy: dr hab. inż. Jan Kudełko, mgr inż. Dorota Nitek

Strony: 51-63

Słowa kluczowe: odpady flotacyjne, składowanie i zagospodarowanie odpadów

Streszczenie: Podstawowe działania dotyczące odpadów przemysłowych ukierunkowane są na zapobieganie ich powstawaniu, wspieranie recyklingu lub odzysku, a także na wykorzystanie ich jako substytutów surowców mineralnych. Celem nadrzędnym takiego podejścia jest zredukowanie negatywnego oddziaływania odpadów na środowisko. Prowadzone przez instytucje naukowe liczne prace badawcze skupiają się przede wszystkim na poszukiwaniu możliwości ich praktycznego wykorzystania przez różne podmioty gospodarcze. Ilość odpadów powstających w procesie flotacji rud miedzi od dawna absorbuje badaczy, którzy starają się znaleźć najlepsze, efektywne kosztowo i przyjazne dla środowiska rozwiązania dla ich zagospodarowania. Poszukiwane są nowe technologie pozwalające identyfikować odpady jako wartościowe surowce wtórne. Przedstawione w artykule badania dotyczą możliwości wykorzystania odpadów w drogownictwie. Otrzymane wyniki są bardzo obiecujące i potwierdzają przydatność odpadów jako substytutu, dla niektórych składników wykorzystywanych do budowy nawierzchni drogowych.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud

Nr 2 (59)/2011

Tytuł: Monitorowanie ciśnień w tylnych amortyzatorach samochodów ciężarowych w kopalni piasków roponośnych – wykorzystanie sieci neuronowych (eng.)

Autorzy: Jozef Szymanski, Stefan Planeta, D. Apel

Strony: 5-18

Słowa kluczowe: sieci neuronowe, obciążenie dynamiczne, transport ciężarowy

Streszczenie: Właściwa obsługa i eksploatacja ciężkich maszyn górniczych wpływa na zwiększenie efektywności produkcji kopalni. Wielkość produkcji w jednej z największych kopalń odkrywkowych piasków roponośnych jest uzależniona od systemu urabiająco-transportowego w układzie koparka łyżkowa przedsiębierna –  samochód ciężarowy.  Ostatnia generacja górniczych samochodów ciężarowych jest wyposażona w sofistyczny system kontroli (VIMS), ktory w sposób ciągły monitoruje podstawowe funkcje operacyjne samochodu. Informatyczny system Caterpilera VIMS umożliwia przekazanie zarejestowanych danych z VIMS bezpośrednio do komputera w czasie rzeczywistym. Jednymi z najważniejszych parametrow są:  ciężar transportowanej rudy, prędkość pojazdu na danym odcinku drogi, kąt skręcenia ramy, przemieszczenie samochodu w płaszczyznie pionowej oraz wzdłużne kołysanie się samochodu. Znajomość tych parametrów pozwala na określenie trwałości zmęczeniowej ramy samochodu. W ostatnich latach sieci neuronowe znalazły powszechne zastosowanie w przemyśle.  Dzięki zdolnościom adaptacji, sieci te wykorzystuje się do procesów wnioskowania na podstawie zgromadzonych danych. Analiza danych prowadzona z wykorzystaniem sieci pozwala na ustalenie np. przyczyn niepowodzeń określonych przedsięwzięć podejmowanych w przeszłości, dzięki czemu łatwiejsze jest unikanie błędów na przyszłość. Powyższa methoda została zastosowana do przewidywania ciśnień
w tylnych amortyzatorach samochodu ciężarowego Cat 797 załadowanego skałą nadkładu przez elektryczną koparkę jednonaczyniową i poruszającego się kopalnianymi drogami transpotowymi do kruszarki.

 

Tytuł: Wymagania bezpieczeństwa dla taśm do przenośników w wyrobiskach podziemnych wg PN-EN 14973+A1:2011  

Autorzy: prof. dr hab. inż. Monika Hardygóra, dr inż. Dariusz Woźniak

Strony: 19-29

Słowa kluczowe: taśma przenośnikowa, górnictwo podziemne, bezpieczeństwo

Streszczenie: Zastosowanie przenośnika taśmowego w wyrobiskach podziemnych wymaga stosowania taśm spełniających określone kryteria bezpieczeństwa. W artykule przedstawiono nowe stanowiska i metody badań taśm przenośnikowych przeznaczonych do pracy w wyrobiskach podziemnych, badań stosowanych w Unii Europejskiej przy ocenie bezpieczeństwa pożarowego i elektryczności statycznej. Przedstawiono podział taśm na kategorie w zależności od głównych zagrożeń występujących w podziemnych instalacjach przenośników oraz strukturę badań i wymagania stosowane w oznaczaniu kategorii bezpieczeństwa. Odniesiono się do aktualnie stosowanego w naszym kraju systemu dopuszczania taśm przenośnikowych do pracy pod ziemią.

 

Tytuł: Ochrona i odpowiedzialność za środowisko w transakcjach konsolidacji przedsiębiorstw górniczych

Autor: dr hab. inż. Jan Kudełko

Strony: 31-42

Słowa kluczowe: fuzje i przejęcia, ochrona środowiska, ocena ryzyka

Streszczenie: Działania strategiczne przedsiębiorstw górniczych koncentrują się na ogół na złożach kopalin oraz możliwościach utrzymania bądź wzrostu posiadanej bazy zasobowej. Tendencje światowe pokazują że swój cel osiągają poprzez przeznaczenie znacznych środków na eksplorację lub transakcje fuzji i przejęć. Analizując rynek surowcowy nietrudno zauważyć, że dla przebiegu transakcji konsolidacji przedsiębiorstw istotne znaczenie ma  przeprowadzenie badania due diligence. Obejmuje ono szereg aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa,  w tym finansowy, prawny, zarządczy, strategiczny, gospodarki zasobami ludzkimi i ochrony środowiska. Ten ostatni element jest szczególnie ważny w przypadku funkcjonowania różnych gałęzi przemysłu i ich wpływu na otoczenie. Dotyczy to szczególnie przedsiębiorstw górniczych, mających kontakt ze środowiskiem na każdym etapie działalności. Zebrane informacje i ich analiza umożliwiają ocenę aktualnego statusu środowiskowego badanego przedsiębiorstwa, aktualną pozycję oraz stopień wewnętrznego zorganizowania i działań w kontekście ochrony środowiska. Wykonane badanie pozwala na identyfikację ewentualnych zagrożeń, umożliwia także identyfikację ryzyka w analizowanym  obszarze. 

 

Tytuł: Charakterystyka termodynamiczna fazy gazowej masywu skalnego poddanego procesowi eksploatacji

Autorzy: mgr inż. Wiesław Grzebyk, dr inż. Lech Stolecki

Strony: 43-49

Słowa kluczowe: deformacja górotworu, procesy termodynamiczne, wstrząsy sejsmiczne

Streszczenie: W artykule omówiono realizowane w KGHM Cuprum sp. zo.o. CBR prace nad opracowaniem termodynamicznej metody oceny deformacji górotworu, w którym prowadzona jest eksploatacja złoża rud miedzi. Przedstawiono wstępne wyniki pomiarów parametrów termodynamicznych fazy gazowej masywu skalnego stanowiących podstawę wnioskowania o przebiegu procesu deformacji. Poddano analizie ilościowej wielkość mierzonych zakresów zmian ciśnienia i temperatury wykazując, że obserwowane zmiany ciśnienia nie zależą od temperatury, a są efektem zmian objętościowych zachodzących w górotworze.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Wpływ skrępowanych warunków eksploatacji na stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w kopalniach rud miedzi

Autor: mgr inż. Karolina Adach

Strony: 51-70

Słowa kluczowe: systemy komorowo-filarowe, eksploatacja w warunkach skrępowanych, zagrożenie sejsmiczne i tąpaniami

Streszczenie: Przedstawiono problematykę wpływu warunków skrępowanych na stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w kopalniach rud miedzi. Scharakteryzowano występujące w kopalniach LGOM różne przypadki skrępowania robót eksploatacyjnych oraz przeprowadzono analizę aktywności sejsmicznej w powiązaniu z rozwojem eksploatacji w trudnych warunkach górniczych w bloku D-IE i filarze oporowym upadowych A-5/4-A-7 w kopalni Polkowice-Sieroszowice.

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud
Nr 1 (58)/2011

 

Tytuł: O potrzebie stosowania mechanicznego urabiania w KGHM Polska Miedź S.A.

Autorzy: dr inż. Leszek Ziętkowski, mgr inż. Dariusz Teodorski

Strony: 5-18

Słowa kluczowe: górnictwo podziemne, eksploatacja złóż rud miedzi, urabianie mechaniczne

Streszczenie: Przedstawiono przesłanki do podejmowania działań w zakresie zmiany technologii urabiania złóż rud miedzi w LGOM oraz dalszego prowadzenia prób mechanicznego urabiania tych złóż w warunkach kopalń KGHM Polska Miedź S.A. Omówiono stosowany obecnie sposób urabiania z wykorzystaniem techniki strzałowej. Scharakteryzowano dotychczasowe doświadczenia z mechanicznego urabiania skał kombajnami z głowicami obrotowymi przeprowadzone w krajowym górnictwie miedziowym. Przedstawiono wyniki pracy kombajnów, które realizowały mechaniczne urabianie skał podczas wykonywania wyrobisk w Zakładach Górniczych Lubin i Polkowice-Sieroszowice. Zasygnalizowano także prace podjęte w KGHM Polska Miedź S.A. dotyczące mechanicznego urabiania złoża kombajnem ścianowym, których celem jest wdrożenie nowej technologii eksploatacji złoża rud miedzi.

 

Tytuł: Taśma przenośnikowa o zwiększonej odporności na uszkodzenia eksploatacyjne  

Autorzy: prof. dr hab. inż. Monika Hardygóra, mgr inż. Henryk Komander, dr inż. Mirosław Bajda

Strony: 19-26

Słowa kluczowe: transport przenośnikami taśmowymi, taśmy przenośnikowe, odporność taśm na przebijanie, odporność taśm na przecinanie wzdłużne

Streszczenie: Przenośniki taśmowe są podstawowymi urządzeniami transportowymi w krajowym górnictwie węgla brunatnego i kamiennego jak i rud miedzi. Z analiz prowadzonych w zakładach górniczych wynika, że udział kosztów transportu przenośnikowego waha się, w zależności od rodzaju kopalni, od 8 do 30% kosztu wydobycia. Na koszty te składają się koszty zużycia energii, jak i koszty eksploatacji elementów przenośników, w szczególności taśm. W referacie zostały przedstawione osiągnięcia badawcze w zakresie taśm przenośnikowych, które można wykorzystać w górnictwie dla obniżenia kosztów eksploatacji transportu przenośnikowego.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Wykorzystanie narzędzi GIS do oceny projektu górniczego na etapie prefeasibility study na przykładzie złoża węgla brunatnego

Autor: mgr inż. Aneta Barańska-Buslik

Strony: 27-42

Słowa kluczowe: GIS, projekt górniczy, prefeasibility study, proces decyzyjny

Streszczenie: Przedstawiono propozycje wykorzystania narzędzi GIS do wstępnej oceny możliwości zagospodarowania złoża. Temat omówiono na przykładzie złoża węgla brunatnego „Złoczew", dla którego w ramach założeń projektowych przyjęto eksploatację metodą odkrywkową. Prace analityczne i projektowe przeprowadzono w oparciu o oprogramowanie firmy ESRI (ArcInfo) oraz firmy Bentley (MicroStation, InRoads, GeoGraphics). W poszczególnych etapach oceny projektu określono rodzaj i zakres analiz przestrzennych, które wykonano na bazie dostępnych danych analogowych i numerycznych. Na podstawie uzyskanych wyników oceniono funkcjonalność i przydatność narzędzi GIS w procesie decyzyjnym.

 

Tytuł: Wpływ naprężeń pierwotnych na stateczność wyrobisk górniczych

Autorzy: dr hab. inż. Jan Butra, mgr inż. Rafał Dębkowski, dr inż. Daniel Pawelus, mgr inż. Marcin Szpak

Strony: 43-71

Słowa kluczowe: pierwotny stan naprężeń, stateczność wyrobisk górniczych, wzmożone naprężenia poziome

Streszczenie: Przedstawiono problematykę wpływu wzmożonych naprężeń pierwotnych na stateczność wyrobisk górniczych. Opisano stosowane w górnictwie światowym sposoby poprawy stateczności wyrobisk kopalnianych, wykonywanych w polu wzmożonych naprężeń poziomych.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud
Nr 4 (57)/2010

Tytuł: Szacowanie kosztów utrzymania taśm w kopalni stosującej różne strategie wymian taśm i metody wykrywania ich uszkodzeń

Autorzy: dr hab. inż. Leszek Jurdziak, dr inż. Ryszard Błażej 

Strony: 5-18

Słowa kluczowe: taśma przenośnikowa, wymiany w oparciu o stan, metoda wizyjna, metoda magnetyczna, diagnostyka taśm, koszty wymian taśm

Streszczenia: Zaproponowano modele do szacowania kosztów utrzymania taśm w kopalni obejmujących: koszty obsług taśm (w tym stosowanie metod NDT), ich wymian i strat spowodowanych postojami awaryjnymi spowodowanych awariami taśm. Uwzględniono wzrost trwałości taśm wynikający z rosnących nakładów na ich obsługę Ko, możliwości regeneracji taśm oraz korzyści z zastosowania metod bezinwazyjnej diagnostyki NDT pozwalające zwiększyć skuteczność wykrywania uszkodzeń w stosunku do subiektywnej oceny dokonywanej w trakcie rutynowych przeglądów. Uzyskane rezultaty mają charakter jakościowy i poglądowy. Do jej wdrożenia w warunkach konkretnej kopalni konieczne są badania statystyczne pozwalające zidentyfikować wprowadzone parametry (w tym m.in. rozkład trwałości taśmy nowej i regenerowanej, skuteczność wykrywania uszkodzeń, frakcję błędnych decyzji) oraz  określenie rzeczywistych kosztów obsług i strat postojowych.

 

Tytuł: Ocena możliwości powstania katastrofy górniczej w oparciu o badania statystyczne

Autorzy: prof. dr hab. inż. Andrzej Strumiński, dr Barbara Madeja-Strumińska

Strony: 19-44

Słowa kluczowe: katastrofy górnicze, katastrofy aerologiczne, zagrożenia górnicze, badania statystyczne

Streszczenie: W artykule przedstawiono analizę statystyki katastrof górniczych, do jakich doszło w polskich kopalniach węgla kamiennego w latach 1945-2008. Katastrofy te obejmują wypadki zbiorowe, w których zginęło pięć lub więcej pracowników zatrudnionych w podziemiach kopalń. Dotyczą one takich grup przyczynowych jak: wypływy i wyrzuty gazów oraz skał, zapalenie i wybuchy metanu, tąpnięcia i zawały, wybuchy pyłu węglowego, pożary, udary cieplne, wdarcie wody oraz urządzenia energomechaniczne. Zaprezentowano pewną koncepcję prognozy możliwości powstawania katastrof górniczych w kopalniach węgla kamiennego. Scharakteryzowano ogólnie przyczyny powstawania tych katastrof, zwracając szczególną uwagę na zagrożenia górnicze. Omówiono także probabilistyczny model powstawania górniczej katastrofy aerologicznej.

 

Tytuł: Simulation of a tunnel boring machine (eng.)

Autorzy: Saleh Balideh, Mohammadali Sepehri, Wei V. Liu, Raymond Suglo, Jozef Szymanski, Stefan Planeta

Strony: 45-58

Słowa kluczowe: tunelowa maszyna wiertnicza, cykl drążenia tunelu, symulacja   modelowania alternatywnego

Streszczenie: Działanie Tunelowej Maszyny Wiertniczej (TBM) zostało zamodelowane przy wykorzystaniu Języka Symulacji Modelowania Alternatywnego (SLAM) z oprogramowaniem AweSim. Każdy cykl drążenia tunelu zastosowaniem TBM składa się z wrębiania, przenoszenia materiałów i prac związanych z obudową tunelu. Prace w cyklu TBM są wzajemnie zależne i determinują tempo postępu budowy tunelu. W artykule wykonano dwa rodzaje symulacji. Pierwsza symulacja obejmuje TBM, która pracuje z jednym wozem odstawczym, podczas gdy w drugiej symulacji do TBM zostały przydzielone dwa wozy odstawcze. Wyniki wskazują, że dyspozycyjność TBM i wozów odstawczych była znacznie wyższa, gdy TBM pracowała z dwoma wozami niż w przypadku wykorzystania jednego wozu. Dodatkowo, tempo budowy tunelu może być zwiększone, gdy system przenoszenia materiałów wykorzystuje 7 betonowych segmentów na pierścień systemu obudowy i dwa wozy odstawcze przydzielone do TBM.

 

Tytuł: Odporność obiektów magazynowych w masywie solnym LGOM na zagrożenie generowane działalnością górniczą

Autorzy: mgr inż. Bogumiła Pałac-Walko, dr hab. inż. Witold Pytel

Strony: 59-69

Słowa kluczowe: warstwa reologiczna, eksploatacja filarowo-komorowa, modelowanie numeryczne

Streszczenie: Wybieraniu złoża rudy miedzi w północnej części monokliny przedsudeckiej towarzyszy oddziaływanie grubej (do 300 m) i rozległej warstwy soli kamiennej. Zważywszy na sprężysto-lepki charakter tych oddziaływań należy się liczyć z odmiennymi niż dotychczas, niekoniecznie bardziej korzystnymi, efektami geomechanicznej współpracy warstwy solnej z bardzo wytrzymałymi i słabo odkształcalnymi utworami cechsztyńskimi (dolomity, anhydryty). Z drugiej jednakże strony obecność bardzo szczelnego, o wyjątkowo niskiej wilgotności, materiału solnego tworzy warunki geologiczne szczególnie korzystne dla posadowienia podziemnych składowisk odpadów. Istotne jest zatem rozpoznanie wpływu eksploatacji górniczej prowadzonej poniżej utworów solnych na stateczność umieszczonych w nich komorowych obiektów magazynowych. W tym celu został wykorzystany trójwymiarowy model numeryczny dla złoża „Głogów Głęboki Przemysłowy" wykorzystujący metodę różnic skończonych obejmujący takie zjawiska jak pełzanie soli oraz jej niewielką wytrzymałość.

 

Pełna wersja artykułu  - plik do pobrania

 

Tytuł: Badania skał w prawdziwie trójosiowym stanie naprężenia

Autorzy: mgr inż. Ewelina Fabiańczyk, mgr inż. Bogumiła Pałac-Walko

Strony: 71-77

Słowa kluczowe: warstwa reologiczna, eksploatacja filarowo-komorowa, modelowanie numeryczne 

Streszczenie: Dokonano przeglądu literatury związanej z tematyką badań skał w warunkach prawdziwie trójosiowego stanu naprężeń ściskających. Wskazano na istotne znaczenie  tego rodzaju badań dla przypadku anizotropii materiałów.

 

Pełna wersja artykułu  - plik do pobrania

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud

Nr 3 (56)/2010

Tytuł: Model regresji zależności funkcyjnej siły uderzenia od wysokości spadku i ciężaru bijaka dla taśmy przenośnikowej  (eng.)

Autorzy: Dr. Miriam Andrejiová, PhD., Prof. Eng. Daniela Marasová, CSc.

Strony: 5-14

Słowa kluczowe: taśma przenośnikowa, model regresji, znaczenie modelu regresji

Streszczenie: Artykuł omawia model regresji zależności funkcyjnej siły uderzenia dla wybranej taśmy przenośnikowej od wysokości spadku bijaka i jego ciężaru. W pierwszej  jego części przetestowano statystyczne znaczenie modelu regresji i parametry modelu oraz przeprowadzono analizę błędu przypadkowego. W drugiej części artykułu omówiono identyfikację danych podstawowych i pobocznych.

 

Tytuł: Nowoczesne górnicze przenośniki taśmowe wznoszące o zmniejszonej energochłonności - polskie realizacje 

Autor: prof. zw. dr hab. inż. Jerzy Antoniak

Strony: 15-30

Słowa kluczowe: przenośniki taśmowe, energochłonność napędów, fikcyjny współczynnik tarcia

Streszczenie: Ważnym problemem XXI wieku jest zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery. W tym obszarze dużym osiągnięciem nauki i techniki są zrobotyzowane energooszczędne górnicze przenośniki taśmowe wznoszące. Ich własności techniczno-ruchowe przedstawiono na przykładzie przenośników taśmowych zainstalowanych w kopalniach węgla kamiennego Piast, Jankowice i Marcel. Zmniejszone zużycie energii elektrycznej jest w tej pracy rozumiane szeroko - jako zmniejszenie zużycia energii elektrycznej do napędu przenośnika, do wytworzenia elementów i zespołów przenośnika, zaoszczędzenie energii elektrycznej przez wydłużenie trwałości elementów i zespołów przenośnika, a zwłaszcza taśmy, a także jako ograniczenie liczby pracowników obsługi i zwiększenie bezpieczeństwa ich pracy.

 

Tytuł: Doświadczenia w eksploatacji zastosowanych po raz pierwszy w kopalniach KGHM taśm przenośnikowych z linkami stalowymi

Autorzy: mgr inż. Andrzej Banaszak, mgr inż. Zbigniew Laska

Strony: 31-46

Słowa kluczowe: przenośnik, taśma przenośnikowa, taśma z linkami stalowymi

Streszczenie: W referacie przedstawiono charakterystykę Zakładów Górniczych Rudna, omówiono proces technologiczny, podano informację o strukturze odstawy z wykorzystaniem przenośników taśmowych. Podano genezę podjęcia decyzji o przeprowadzenie badań eksploatacyjnych taśm przenośnikowych z linkami stalowymi. Opisano przebieg badań jakim poddano taśmy przed zabudową, jak również zawarto wnioski z przeprowadzonych testów eksploatacyjnych.

 

Tytuł: Podstawy diagnozowania stanu przekładni zębatych napędu przenośników taśmowych

Autorzy: prof. dr hab. inż. Walter Bartelmus, dr inż. Radosław Zimroz

Strony: 47-58

Słowa kluczowe: przekładnie zębate, przenośniki taśmowe, diagnostyka, drgania, system monitorowania

Streszczenie: Dla sygnału drganiowego przyspieszeń drgań odbieranego ze ścianki przekładni zębatej omówiono własności tego sygnału jako źródła informacji o stanie przekładni zębatej. Omówiono wpływ czynników konstrukcyjnych, technologicznych, eksploatacyjnych i zmiany stanu na sygnał drganiowy stanu przekładni zębatej napędu przenośnika taśmowego. Przedstawiony został projekt systemu diagnostycznego dla stacji napędowej przenośnika taśmowego. Ocena stanu układu napędowego obejmuje: silnik elektryczny, przekładnię zębatą, bęben napędowy i bęben napinający. Na podstawie zarejestrowanych sygnałów diagnostycznych (sygnały elektryczne, drganiowe, pomiar temperatury węzłów łożyskowych) oraz pomocniczych (pobierany prąd i prędkość obrotowa wału wejściowego przekładni) określana będzie diagnoza stanu przekładni.

 

Tytuł: Problemy bezpiecznej eksploatacji przenośników taśmowych

Autor: mgr inż. Józef Koczwara

Strony: 59-70

Słowa kluczowe: przenośniki taśmowe, stan prawny, bezpieczeństwo

Streszczenie: W referacie zawarte zostały wybrane problemy dotyczące bezpiecznej eksploatacji przenośników taśmowych. Przedstawiono wymagania dotyczące ich stosowania w świetle wymagań obowiązujących przepisów, zwrócono uwagę na najczęściej spotykane nieprawidłowości związane z ich eksploatacją. Ponadto przedstawiono zaistniałe wypadki i pożary związane z ruchem przenośników taśmowych oraz przedstawiono działania nadzoru górniczego zmierzające do poprawy bezpieczeństwa eksploatacji przedmiotowych przenośników.

 

Tytuł: Model analityczny do określania obciążeń stycznych pomiędzy tubową taśmą przenośnikową przenośnika rurowego a krążnikami nośnymi (eng.)

Autorzy: Prof. Eng. Daniela Marasová, CSc., Doc. Eng. Gabriel Fedorko, PhD., Doc. Eng. Karol Kubín, CSc., Eng. Vieroslav Molnár, PhD., Eng. Nikoleta Husáková, PhD.

Strony: 71-76

Słowa kluczowe: przenośnik rurowy, kontakt, krążnik, analiza, FEA

Streszczenie: Artykuł przedstawia projekt modelu analitycznego do określania wielkości obciążeń stycznych, które powstają przez wzajemne oddziaływanie rurowej taśmy przenośnika i krążników nośnych. Do budowy modelu analitycznego użyto Metody elementów skończonych. Model analityczny zbudowano w programie Simulia - Abaqus. Uzyskane wyniki  będą  podstawą badań mających na celu analizę powstawania dynamicznego zużycia rurowej taśmy przenośnikowej.

 

Tytuł: Czujnik do wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych

Autorzy: dr inż. Jerzy Mróz, mgr inż. Marcin Małachowski, mgr inż. Adam Broja

Strony: 77-90

Słowa kluczowe: pożary przenośników, monitorowanie, czujniki

Streszczenie: W artykule scharakteryzowano produkty powstające w wyniku rozwoju źródła pożaru oraz dokonano wyboru detektorów najbardziej przydatnych do ich wczesnego wykrywania. Przedstawiono strukturę blokową oraz koncepcję konstrukcji czujnika wielodetektorowego. Opisano również funkcje i przetwarzanie sygnałów w czujniku ze szczególnym uwzględnieniem podwyższenia czułości oraz eliminacji fałszywych alarmów. Przedstawiono główne przyczyny pożarów związane z przenośnikiem taśmowym na podstawie badań w wielu krajach. Uwzględniając konstrukcję przenośników oraz ich lokalizację w wyrobiskach z przepływającym powietrzem przeanalizowano rozmieszczenie czujników dla najlepszego wykrywania pożarów. Opracowana konstrukcja czujnika oraz przeprowadzone badania i analizy będą podstawą do opracowania systemu wczesnego wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych.

 

Tytuł: Badania parametrów charakterystycznych dla źródła powstającego pożaru przenośnika taśmowego

Autorzy: mgr Małgorzata Szczygielska, dr inż. Jerzy Mróz, dr inż. Stanisław Trenczek

Strony: 91-108

Słowa kluczowe: taśma przenośnikowa, źródła pożarów, temperatura, produkty gazowe, detektory 

Streszczenie: W artykule przedstawiono charakterystykę taśm stosowanych w górnictwie oraz pożarów, których źródłem mogą być przenośniki taśmowe. Opisano badania rozkładu temperatury w konstrukcji przenośnika podczas symulowanych stanów awaryjnych. Scharakteryzowano również badania produktów gazowych powstających podczas degradacji termicznej próbek taśm przenośnikowych. Badania przeprowadzono na stanowiskach laboratoryjnych Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG. Otrzymane wyniki oraz ich analiza posłużą do opracowania metody i urządzenia do wczesnego wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych.

 

Tytuł: Prognozowanie emisji toksycznych produktów spalania z pożaru taśmy przenośnikowej

Autorzy: doc. dr hab. inż. Jan Wachowicz, dr inż. Tomasz Janoszek

Strony: 109-120

Słowa kluczowe: taśma przenośnikowa, produkty spalania

Streszczenie: Prewencja przeciwpożarowa jest zawsze związana z określonymi rygorami i kosztami. W polskim górnictwie każdy potencjalny pożar zaistniały w wyrobisku podziemnym jest poddawany analizie, przy czym rozpatrywane są szczegółowo czynniki prowadzące do jego powstawania, przebiegu i likwidacji. Efektem tych prac są wnioski i zalecenia, mające na celu zapobieganie w przyszłości podobnym pożarom.
Do grupy metod przeciwdziałania pożarom egzogenicznym należy zaliczyć prognozowanie zagrożenia pożarowego w oparciu o odpowiednio sformułowane modele prognostyczne, bazując na danych uzyskanych w drodze właściwego eksperymentu. Niniejszy artykuł jest kolejną próbą zaprezentowania modelu matematycznego w nawiązaniu do prac [11,8], przeznaczonego do prognozowania emisji toksycznych składników gazów pożarowych, wykorzystując wybrane parametry z kalorymetru stożkowego i sztolni pożarowej w zależności od prędkości strumienia powietrza niezależnego, składu chemicznego substancji organicznej w wyrobisku o zadanej geometrii. Wskazano także ważność tematyki związanej z pozyskiwaniem rozwiązania modelowego, które okazuje się przydatne w analizie i prognozowaniu zagrożeń związanych ze stosowaniem w kopalniach taśm przenośnikowych oraz innych materiałów, i wyrobów z tworzyw sztucznych, a tym samym powinno przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa w kopalniach głębinowych.

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud
Nr 2 (55)/2010

Tytuł: Współczesna praktyka w zakresie szacowania ryzyka funkcjonowania stawów osadowych (eng.)

Autor: dr hab. inż. Witold Pytel

Strony: 5-42

Słowa kluczowe: stawy osadowe, stateczność, określenie ryzyka

Streszczenie: W pracy przedstawiono zarys współczesnej praktyki w zakresie szacowania ryzyka funkcjonowania stawów osadowych. Obejmuje on omówienie obowiązujących w tym zakresie regulacji na terenie państw Unii Europejskiej i w świecie, a także podstawy dotyczące projektowania składowisk odpadów przemysłowych. Wykazano, że  obecnie stosowane metody oceny ryzyka ograniczone są generalnie do pomiarów polowych i obserwacji stanu technicznego obiektów, przez co nie mogą być traktowane jako „prawdziwe" oszacowanie ryzyka obejmujące prawdopodobieństwo zdarzenia awaryjnego z towarzyszącymi  mu konsekwencjami.

 

Pełna wersja artykułu (wersja eng.) - plik do pobrania

 

Tytuł: Geopolityczna i ekonomiczna ocena ryzyka w światowych projektach górniczych (eng.)

Autorzy: mgr Cezary Bachowski, dr inż. Jan Kudełko, dr inż. Janusz Nowak

Strony: 43-61

Słowa kluczowe: inwestycje górnicze, oszacowanie ryzyka, ranking krajów, ocena ekonomiczna

Streszczenie: Studium techniczno-ekonomiczne projektów górniczych charakteryzuje się na ogół wysokim ryzykiem, które zależy od etapu zawansowania projektu jak i miejsca jego lokalizacji. W ocenach początkowej fazy realizacji pracy szczególną uwagę należy zwracać na otoczenie polityczne i ekonomiczne kraju bądź regionu w którym  zlokalizowany będzie przyszły projekt. Światowi analitycy są zgodni, że stopień ryzyka projektu jest największy w pierwszym etapie jego realizacji i maleje wraz z zaawansowaniem, czyli pozyskaniem większej ilości danych, zwiększeniem dokładności rozpoznania, powiększeniem bazy zasobowej, uzysku metali oraz określeniem niezbędnych nakładów inwestycyjnych. Największy stopień ryzyka geopolitycznego występować będzie w krajach o niestabilnej sytuacji społeczno-politycznej i ekonomicznej, a także tam gdzie spodziewać się można wysokiego stopnia korupcyjności. Liczne instytucje finansowe oraz banki opracowują własne analizy ryzyka geopolitycznego dla wszystkich ważniejszych krajów zasobnych w surowce. Najważniejszymi elementami podlegającymi ocenie są transfer środków finansowych, bezpieczeństwo inwestycji, możliwość wywozu pozyskanych dóbr i eksport z danego kraju. Stopień ryzyka określany jest od najniższego (A1) do najwyższego (D).

 

Tytuł: Klimatyzacja wyrobisk w kopalniach podziemnych

Autorzy: prof. dr hab. inż. Nikodem Szlązak, dr hab. inż. Jan Szlązak

Strony: 63-80

Słowa kluczowe: klimatyzacja, zagrożenie klimatyczne, bezpieczeństwo, wentylacja

Streszczenie: W górnictwie podziemnym z każdym rokiem występują coraz trudniejsze warunki klimatyczne na stanowiskach pracy. W najbliższej przyszłości należy się liczyć z dalszym pogarszaniem tych warunków w wyniku schodzenia z eksploatacją na głębsze poziomy oraz w wyniku zwiększania koncentracji wydobycia. W artykule przedstawiono stan zagrożenia klimatycznego w polskich kopalniach. Omówiono źródła i sposoby dopływu strumienia ciepła do wyrobisk górniczych. Scharakteryzowano stosowane obecnie metody poprawy warunków pracy w kopalniach o dużym zagrożeniu temperaturowym. W oparciu o wdrażane systemy klimatyzacji w polskich kopalniach określono kierunki rozwoju klimatyzacji.

 

Tytuł: Stanowiskowe i osobiste środki ochrony przed zagrożeniem termicznym w górnictwie podziemnym

Autorzy: dr inż. Sławomir Gajosiński, prof. dr hab. inż. Zbigniew Królicki

Strony: 81-93

Słowa kluczowe: górnictwo, zagrożenie klimatyczne, klimatyzacja stanowiskowa, klimatyzacja osobista

Streszczenie: W artykule przedstawiono stosowane rozwiązania ograniczające zagrożenie cieplne na stanowiskach operatorskich w kopalniach. Scharakteryzowano sposoby oparte na klimatyzacji zamkniętych kabin operatorskich. Dokonano oceny skuteczności takich rozwiązań oraz porównano z systemami klimatyzacji otwartej, polegającej na nawiewie ochłodzonego powietrza, w kierunku nieosłoniętego stanowiska operatorskiego.Alternatywę dla obecnie stosowanych rozwiązań klimatyzacji stanowiskowej mogą stanowić kamizelki chłodzące, z własnym, autonomicznym, źródłem chłodu lub kamizelki podłączone do zewnętrznego generatora zimna. W artykule zamieszczono charakterystykę takich rozwiązań, stosowanych w innych gałęziach przemysłu i techniki. Przedstawiono efekty działania oraz wymagania dla ich skutecznej pracy, wynikające z dotychczasowych testów i doświadczeń.

 

Tytuł: Ocena własności transportowych i migracyjnych mieszanin drobnofrakcyjnych do doszczelniania zrobów zawałowych w aspekcie ich własności reologicznych

Autor: dr inż. Grzegorz Strozik

Strony:95-109

Słowa kluczowe: górnictwo, mieszaniny doszczelniające, doszczelnianie zrobów

Streszczenie: Obszary zrobów poeksploatacyjnych pozostawione bez wypełnienia podsadzką stanowią z jednej strony strefy zagrożone intensywnymi deformacjami powierzchni, a z drugiej obszary występowania pustek podziemnych o znacznej objętości, które mogą zostać wypełnione odpadami lub innymi zbędnymi substancjami. Do takich należą między innymi zasolone wody z odwadniania kopalń. W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych parametrów przepływu w rurociągach i rozpływu w gruzowisku zawałowym mieszanin sporządzonych z wybranych rodzajów popiołów lotnych energetycznych i słonych wód kopalnianych. Celem Autora było między innymi przedstawienie znaczenia rodzaju zastosowanego popiołu lotnego i  koncentracji części stałych na parametry przepływu mieszanin do doszczelniania zrobów w rurociągach i rozpływu w gruzowisku zawałowym. Przeanalizowano 16 rodzajów mieszanin sporządzonych z 4 rodzajów popiołów lotnych. W drugiej części pracy przedstawiono próbę oceny własności migracyjnych mieszanin drobnofrakcyjnych poprzez analizę warunków przepływu przez pojedynczą szczelinę o prostokątnym przekroju w oparciu o równania ruchu cieczy Binghama między płytami równoległymi.

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud

Nr 1 (54)/2010

Tytuł: Próby eksploatacyjne kombajnu MH-620 podczas wykonywania robót chodnikowych w warunkach kopalni Lubin

Autorzy: dr inż. Janusz Młynarczyk, dr inż. Leszek Ziętkowski

Strony: 5-21

Słowa kluczowe: górnictwo rud miedzi, urabianie mechaniczne, kombajn chodnikowy, roboty chodnikowe

Streszczenie: Wykonywanie robót chodnikowych z wykorzystaniem mechanicznego urabiania kombajnem jest technologią, która może zastąpić metodę tradycyjną urabiania materiałem wybuchowym. Z technicznego punktu widzenia oczekiwania związane z zastosowaniem nowej metody to uzyskiwanie większych postępów wykonywanych wyrobisk oraz wzrost bezpieczeństwa pracy. W ujęciu ekonomicznym oczekiwana jest wyższa efektywność stosowania kombajnu wobec metody tradycyjnej. W 2009 roku w kopalni Lubin rozpoczęły się próby eksploatacyjne kombajnu MH-620, którym wykonywano roboty chodnikowe. Prace w chodnikach Z-702/Z-701 realizowała PeBeKa Lubin. Artykuł przedstawia przebieg prac związanych z przygotowaniem kombajnu do realizacji ww. prac oraz przebieg samych prób eksploatacyjnych. Na podstawie informacji zebranych w trakcie prób przedstawiono również wstępną ocenę efektów pracy kombajnu i osiąganą przez niego wydajność urabiania.

 

Tytuł: Rekonstrukcja i rozbudowa sieci wentylacyjnej kopalń KGHM Polska Miedź S.A.
dla eksploatacji złoża głębokiego

Autorzy: dr inż. Franciszek Rosiek, dr inż. Marek Sikora, dr inż. Jacek Urbański, mgr inż. Wiesław Augustyn, mgr inż. Zbigniew Sadecki

Strony: 23-32

Słowa kluczowe: sieci wentylacyjne, modelowanie

Streszczenie: W artykule omówione zostały dotychczasowe badania oraz analizy w zakresie możliwości zapewnienia wentylacji i klimatyzacji w rejonie projektowanej eksploatacji złoża Głogów Głęboki-Przemysłowy. Przedstawione zostały zasadnicze problemy wentylacyjno-klimatyczne wynikające z przyjętych koncepcji udostępnienia tego obszaru.

 

Tytuł: Identyfikacja warunków eksploatacyjnych na potrzeby oceny stanu przekładni zębatych pracujących w warunkach kopalni podziemnej rud miedzi

Autorzy: dr inż. Radosław Zimroz, dr inż. Robert Król, prof. dr hab. inż. Walter Bartelmus

Strony: 33-43

Słowa kluczowe: zmienne warunki eksploatacyjne, prąd, prędkość obrotowa, drgania, diagnostyka

Streszczenie: W pracy podjęto dyskusję w zakresie analizy zmienności warunków przenośnika taśmowego pracującego w realiach kopalni podziemnej rud miedzi w mieszanym systemie odstawy. Wykazano istnienie zmienności obciążeń o dużym zakresie, co ma bezpośredni wpływ na proces diagnozowania układów napędowych tych przenośników. Badania przeprowadzono wykorzystując funkcjonujący w kopalni system monitorowania prądów pobieranych przez silniki oraz przy użyciu sprzętu i oprogramowania do wyznaczania tzw. profilu prędkości, tj. zmian prędkości obrotowej wału w funkcji czasu.

 

Tytuł: Tensometryczny przetwornik typu „inkluzja sztywna" do pomiaru zmian naprężeń w górotworze

Autor: mgr inż. Mieczysław Haładewicz

Strony: 45-52

Słowa kluczowe: pomiar naprężeń, mechanika górotworu

Streszczenie: Przedstawiono wyniki prac badawczych KGHM Cuprum sp. z o.o. - CBR, w ramach których opracowano, wykonano i przebadano tensometryczny przetwornik do ciągłych pomiarów zmian naprężeń in situ w górotworze skalnym. Przetwornik ten należy do grupy przetworników ze „sztywną inkluzją", które charakteryzują się tym, że zbudowane są z materiału o module sprężystości Es wielokrotnie większym niż skała. W artykule opisano budowę przetwornika, gdzie pokazano sposób zamontowania tensometrów i elektroniki wewnątrz stalowego cylindra pomiarowego oraz wygląd rzeczywisty wykonanych modeli. Przedstawiono główne dane techniczne oraz otrzymane charakterystyki prądu wyjściowego przetwornika w funkcji naprężenia w próbce skalnej i aluminiowej. Artykuł podaje proponowane sposoby przesyłu sygnału z przetwornika do systemów dyspozytorskich, istniejących w kopalniach LGOM.

 

Pełna wersja artykułu - plik do pobrania

 

Tytuł: Zmiany sił osiowych w żerdziach kotew rozprężnych na tle aktywności sejsmicznej w polach A oraz G oddziału G-23 ZG „Polkowice-Sieroszowice"

Autorzy: dr inż. Maciej Madziarz, mgr inż. Rafał Dębkowski, mgr inż. Marcin Szpak

Strony: 53-64

Słowa kluczowe: kotwy rozprężne, stateczność wyrobisk, wstrząsy górnicze, badania zachowania się górotworu

Streszczenie: W artykule przedstawiono warunki, przebieg oraz wyniki kompleksowych badań wpływu wstrząsów górotworu na stateczność stropu zabezpieczonego obudową kotwową, w których skoncentrowano się na pomiarze dynamicznych obciążeń oddziaływujących na kotwy rozprężne w wyniku propagacji fali sejsmicznej po wstrząsach górniczych. Badania prowadzono na przełomie lat 2006/2007 w oddziale G-23 kopalni „Polkowice-Sieroszowice".

 

Tytuł: Możliwości zasiedlenia roślinami energetycznymi nieczynnych składowisk odpadów z flotacji rud miedzi

Autorzy: mgr inż. Wanda Tasz, prof. dr hab. Leszek Kordas

Strony: 65-75

Słowa kluczowe: doświadczenie polowe, odpady flotacyjne, rośliny energetyczne

Streszczenie: W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań (z jednego okresu wegetacyjnego), pilotażowego doświadczenia polowego, zlokalizowanego na składowisku odpadów z flotacji rud miedzi nr 1 w Iwinach, kolo Bolesławca. Celem pracy była próba określenia wpływu modyfikacji dodatkami organiczno-mineralnymi odpadów flotacyjnych oraz sposobu uprawy na tych odpadach, wybranych roślin energetycznych takich jak: miskant (Miscanthus giganteus), spartina (Spartina pectinata), słonecznik (Helianthus tuberosus) i wierzba (Salix viminalis) oraz dwóch mieszanek nasion traw i roślin motylkowych na ich wzrost i rozwój. Do rewitalizacji odpadów z flotacji rud miedzi, użyto materiałów organiczno-mineralnych (słoma zbożowa, trociny i pospółka). Materiały te oraz ich kombinacje, posłużyły jako główne dodatki do reaktywacji biologicznej martwych odpadów.  W wyniku dodania organiczno-mineralnych materiałów, powstało sześć różnych podłoży (I - VI), zwanych obiektami i jedno kontrolne (obiekt 0), dla celów porównawczych, utworzone na samych tylko odpadach flotacyjnych. Wszystkie zastosowane dodatki wpłynęły pozytywnie na plonowanie roślin, zwiększając plon suchej masy od 41,8% (obiekt VI - odpad + słoma + trociny), do 200,4% (obiekt I - odpad + pospółka), w porównaniu do obiektu 0. Spośród badanych roślin energetycznych, bez względu na zastosowane dodatki do odpadu, najwyżej plonowała Spartina pectinata (średnio 80,43 g·m-2), a następnie Helianthus tuberosus (średnio 56,66 g·m-2) oraz Miscanthus giganteus (średnio 56,42 g·m-2). Zdecydowanie najniższe plony uzyskano z uprawy Salix viminalis (11,38 g·m-2) i mieszanki nr 2 (22,83 g·m-2).

 

"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud

Nr 3,4 (52, 53) /2009

Wpływ zmian czasowych parametrów aerologicznych na bezpieczeństwo i ekonomikę przewietrzania kopalń podziemnych

prof. dr hab. inż. Andrzej Strumiński, dr inż. Barbara Madeja-Strumińska

Praca obejmuje wybrane zagadnienia związane z problemem wpływu zmian czasowych parametrów aerologicznych na ekonomikę i bezpieczeństwo przewietrzania kopalń podziemnych. Podano m.in. główne zasady przewietrzania wyrobisk górniczych w świetle przepisów bhp oraz przedstawiono analizę struktur kopalnianych sieci wentylacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem sieci oddziałowych. W szerokim zakresie omówiono podstawowe parametry aerologiczne charakteryzujące kopalnie podziemne, tj.: strumienie objętości powietrza, opory aerodynamiczne wyrobisk, dyssypacje energii i mocy użytecznej, ciągi naturalne generowane w rejonach wentylacyjnych i pojedynczych wyrobiskach, potencjały aerodynamiczne, parametry punktów pracy wentylatorów oraz właściwości atmosfery kopalnianej. Podano charakterystyki niektórych zagrożeń aerologicznych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. Zaprezentowano deterministyczne i probabilistyczne modele matematyczne zmian czasowych głównych parametrów aerologicznych kopalnianych sieci wentylacyjnych oraz zasady kompleksowej analizy tych zmian pod kątem bezpieczeństwa i ekonomiki przewietrzania. W szczególności przedstawiono m.in. ocenę skuteczności i pewności przewietrzania kopalń podziemnych oraz ocenę zmian składu atmosfery zrobowej. Większość zagadnień przedstawionych w niniejszej pracy została poparta przykładami wziętymi z praktyki górniczej kopalń węgla i rud miedzi.

Artykuł omawia model regresji zależności funkcyjnej siły uderzenia dla wybranej taśmy przenośnikowej od wysokości spadku bijaka i jego ciężaru. W pierwszej  jego części przetestowano statystyczne znaczenie modelu regresji i parametry modelu oraz przeprowadzono analizę błędu przypadkowego. W drugiej części artykułu omówiono identyfikację danych podstawowych i pobocznych.

MPP_2016 Laur Innowacyjności 2015 DGC Medal Polskiej Przedsiebiorczości 2014 Certyfikat Dynamiczna Firma Gazela Biznesu 2012 AAA Gazele Biznesu Pollab Logo 4 Stowarzyszenie KLUB POLSKIE FORUM ISO 14000 POLSKIE FORUM ISO 9000 PCA

© Copyright 2010 by KGHM Cuprum Centrum Badawczo- Rozwojowe

KGHM CUPRUM sp. z o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe
ul. Generała Władysława Sikorskiego 2-8
53-659 Wrocław
tel. 071/781-22-01
fax. 071/344-35-36
e-mail: kghm@cuprum.wroc.pl